31 marca 2025 roku ruszyła nowa odsłona programu „Czyste Powietrze", mająca na celu poprawę jakości powietrza w Polsce poprzez wsparcie finansowe dla właścicieli domów jednorodzinnych. Program wprowadza szereg zmian, takich jak uproszczenie procedur, zwiększenie progów dochodowych uprawniających do wyższych poziomów dofinansowania oraz obowiązkowe audyty energetyczne.
Nowe zasady i uproszczenie procedur
Nowa odsłona programu wprowadza uproszczenie procedur aplikacyjnych oraz zwiększa progi dochodowe uprawniające do wyższych poziomów dofinansowania. Wprowadzono również obowiązkowe audyty energetyczne przed realizacją inwestycji oraz świadectwa charakterystyki energetycznej po jej zakończeniu, co ma na celu potwierdzenie efektywności energetycznej przeprowadzonych działań. Dodatkowo, określono maksymalne kwoty dofinansowania dla poszczególnych rodzajów kosztów kwalifikowanych, co ma na celu racjonalizację wydatków i zwiększenie efektywności programu.
Kryteria dochodowe i poziomy dofinansowania
Program „Czyste Powietrze" oferuje trzy poziomy dofinansowania, uzależnione od dochodów beneficjentów:
- Poziom podstawowy – dotacja do 40% kosztów kwalifikowanych, dla osób z rocznym dochodem do 135 000 zł
- Poziom podwyższony – dotacja do 70% kosztów kwalifikowanych, dla gospodarstw domowych, w których miesięczny dochód na osobę nie przekracza 2 250 zł (gospodarstwa wieloosobowe) lub 3 150 zł (gospodarstwa jednoosobowe)
- Poziom najwyższy – dotacja do 100% kosztów kwalifikowanych, dla osób z miesięcznym dochodem na osobę do 1 300 zł w gospodarstwach wieloosobowych i 1 800 zł w jednoosobowych, a także dla osób pobierających określone zasiłki
Najwyższy poziom dofinansowania jest przewidziany dla osób spełniających kryterium ubóstwa energetycznego, czyli posiadających budynki o zapotrzebowaniu na energię użytkową do ogrzewania powyżej 140 kWh/m² rocznie.
Zakres wsparcia i lista ZUM
Program obejmuje dofinansowanie na:
- wymianę starych źródeł ciepła na nowoczesne, ekologiczne systemy grzewcze
- termomodernizację budynków, w tym ocieplenie przegród, wymianę stolarki okiennej i drzwiowej
- instalację odnawialnych źródeł energii, takich jak fotowoltaika
Ważnym elementem nowej odsłony programu jest obowiązek korzystania z listy zielonych urządzeń i materiałów (ZUM) przy wyborze pomp ciepła, kotłów zgazowujących drewno czy kotłów na pellet. Lista ZUM zawiera wykaz urządzeń spełniających określone normy jakościowe i efektywnościowe, co ma na celu zapewnienie wysokiej jakości realizowanych inwestycji.
Rola gmin jako operatorów programu Czyste Powietrze
W nowej odsłonie programu gminy pełnią funkcję operatorów programu. Ich zadaniem jest wsparcie beneficjentów na każdym etapie realizacji inwestycji – od momentu podjęcia decyzji o przystąpieniu do programu, przez wybór wykonawcy, aż po finalne rozliczenie prac. Gminy pomagają w wypełnieniu i złożeniu wniosku o dofinansowanie, wyborze audytora energetycznego oraz wykonawców, a także w przygotowaniu wniosku o płatność i rozliczeniu końcowym projektu.
Program „Czyste Powietrze" w nowej odsłonie stanowi istotny krok w kierunku poprawy jakości powietrza w Polsce oraz wsparcia obywateli w realizacji proekologicznych inwestycji. Dzięki wprowadzonym zmianom, proces aplikowania o dofinansowanie staje się bardziej przejrzysty, a wsparcie trafia do osób, które najbardziej tego potrzebują.